თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტმა მასპინძლობა გაუწია საერთაშორისო კონფერენციას თემაზე: „თანამედროვე გამოწვევები და ჯანდაცვის გლობალური საკითხები მიკრობიოლოგიაში: აღმოსავლეთ ევროპასა და კავკასიის რეგიონზე ფოკუსირებით“.

ღონისძიებაზე მიწვეული დარგობრივი საექსპერტო წარმომადგენლობით მონაწილეობა მიიღო ა(ა)იპ „ექთანთა გაერთიანებამ“ (N(N)LE Union of Nurses). პანელური სესიის ფორმატში საექთნო საქმის ექსპერტმა, ქალბატონმა ია გელენიძემ წარმოადგინა ექთნების როლი IPC-ში და AMR-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში.

მან ხაზგასმით აღნიშნა როგორც ძირითადი გამოწვევები, ასევე ექთნების პრიორიტეტული როლები ფრონტლაინზე, მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რომელიც ეფუძნება WHO-ის, ECDC-ისა და საქართველოს ეროვნული სტრატეგიების რეკომენდაციებს.

ძირითადი IPC გამოწვევები საავადმყოფოებში, რომლებიც ამძაფრებენ AMR-ს:

1. ინკონსისტენტური IPC პროგრამების განხორციელება: ბევრი საავადმყოფო ფორმალურად ავრცელებს IPC გეგმებს, თუმცა მათი პრაქტიკული დანერგვა არასრულია; მნიშვნელოვანია ფუნქციური IPC კომიტეტები, ტრენინგირებული IPC ექთნები, სტანდარტიზებული პროცედურები და უწყვეტი მონიტორინგი (WHO, 2018).
2. ხელების ჰიგიენა და სტანდარტული პრევენციული ზომები: ინფრასტრუქტურული დაბრკოლებები და ქცევითი ფაქტორები ხელს უშლის ეფექტურ დაცვას; ხელების ჰიგიენა რჩება ყველაზე ეფექტურ IPC ღონისძიებად (WHO, 2009).
3. გარემოს სისუფთავე და მოწყობილობების დეზინფექცია: არასრული დაცვა ISO სტანდარტების მიხედვით ზრდის HAIs და AMR-ის გავრცელების რისკს (ECDC, 2020).
4. ანტიბიოტიკების არასამართლიანი გამოყენება და AMS-ის სისუსტე: IPC და AMS პროგრამების შეზღუდული კავშირი ხელს უშლის სწორ ანტიმიკრობულ პრაქტიკას, მიუხედავად EUCAST-ისა და ეროვნული AMS რეკომენდაციების არსებობისა (ECDC, 2021).
5. ლაბორატორიული შესაძლებლობების შეზღუდვა: დაგვიანებული ან არასრული დიაგნოსტიკა იწვევს არასაკმარის ან ზედმეტ ანტიბიოტიკულ მკურნალობას (WHO, 2020; CAESAR Network).

ექთნების დარგობრივი პრიორიტეტები და ფრონტლაინ როლი:

• პრაქტიკული ლიდერობა: ყოველდღიური ხელების ჰიგიენა, PPE-ის დაცვა, ასეპტიკური ტექნიკების გამოყენება, device care bundles-ის შესრულება (Allegranzi et al., 2010).
• ადრეული გამოვლენა და მონიტორინგი: უცნაური ინფექციური შემთხვევების სწრაფი გამოვლენა და მონაწილეობა HAI/AMR მონიტორინგში (WHO, 2018).
• ანტიმიკრობული სტიუარდშიფის მხარდაჭერა: კულტურების აღება, მედიკამენტების სწორად გამოყენების კონტროლი, პაციენტთა განათლება (Pulcini et al., 2019).
• გარემოს სისუფთავის ზედამხედველობა: თანამშრომლობა მომსახურე პერსონალთან, მაღალი რისკის ზონებში სტანდარტების დაცვა.
• მდგრადი განათლება: უწყვეტი IPC ტრენინგები WHO, ECDC და საქართველოს სტანდარტების მიხედვით, რაც უზრუნველყოფს პერსონალის კომპეტენტურობას (Loveday et al., 2014).

დასკვნა:

ია გელენიძის პრეზენტაციიდან გამომდინარე, AMR-ის ეფექტური მართვა მოითხოვს პოლიტიკისა და პრაქტიკის შუალედის გადალახვას და ექთნების გაძლიერებას ფრონტლაინ ლიდერებად. მტკიცებულებები ადასტურებს, რომ ექთნების ჩართულობა IPC და AMS პროცესებში მნიშვნელოვანად ამცირებს HAIs-ს, ზრდის პაციენტთა უსაფრთხოებას და ხელს უშლის AMR-ის გავრცელებას (WHO, 2018; ECDC, 2020).

რეფერენციები:

• WHO. (2009). WHO Guidelines on Hand Hygiene in Health Care.
• WHO. (2018). Core Components for Infection Prevention and Control Programmes.
• ECDC. (2020). Surveillance of Healthcare-Associated Infections in Europe.
• Pulcini, C., et al. (2019). Role of Nurses in Antimicrobial Stewardship. Journal of Infection Control, 47(3), 212–220.
• Allegranzi, B., et al. (2010). Global Implementation of Hand Hygiene in Healthcare. Lancet, 374(9707), 491–502.
• Loveday, H.P., et al. (2014). Nursing Leadership in Infection Prevention and Control. Journal of Hospital Infection, 86(1), 1–8.
• CAESAR Network. (2020). Central Asian and European Surveillance of Antimicrobial Resistance.